Biến "xanh" thành "vàng": Tư duy mới của Xi măng Á Châu trong chuyển đổi carbon thấp

　　Trước làn sóng hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trên toàn cầu, Xi măng Á Châu lấy "kinh tế tuần hoàn" làm định hướng cốt lõi cho quá trình chuyển đổi. Thông qua việc thay thế nguyên liệu và nhiên liệu, phát triển sản phẩm carbon thấp, cải tiến quy trình sản xuất và triển khai công nghệ thu giữ carbon, công ty đã từng bước xây dựng mô hình vận hành mới, vừa mang lại lợi ích về môi trường vừa tạo ra giá trị cho ngành.

---

　　Xi măng và bê tông là vật liệu nền tảng không thể thiếu cho xây dựng hạ tầng giao thông, công trình công cộng và phát triển đô thị, đồng thời đã trở thành vật liệu nhân tạo được con người sử dụng nhiều nhất. Tuy nhiên, khi nhắc đến ngành xi măng, trong suy nghĩ của nhiều người thường hiện lên hình ảnh một ngành công nghiệp nặng truyền thống tiêu hao nhiều năng lượng và phát thải carbon cao. Nguyên nhân là do sản xuất xi măng trước hết phải khai thác đá vôi, quy trình sản xuất đòi hỏi tiêu thụ một lượng lớn tài nguyên thiên nhiên và năng lượng. Trong quá trình nung, ngoài lượng khí thải phát sinh từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, nguyên liệu chính là đá vôi khi bị nung nóng và phân hủy cũng giải phóng một lượng lớn khí CO₂. Bên cạnh đó, lượng điện tiêu thụ để vận hành thiết bị cũng tạo ra phát thải carbon, khiến ngành xi măng chiếm tới 7% tổng lượng phát thải carbon toàn cầu và được công nhận là một trong những ngành đối mặt với thách thức lớn nhất trong việc giảm phát thải carbon.

　　Trước xu thế toàn cầu hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và chi phí carbon không ngừng gia tăng, làm thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu xây dựng hạ tầng, vừa thực hiện chuyển đổi carbon thấp và phát triển bền vững đã trở thành vấn đề quan trọng của ngành xi măng. Công ty xi măng Á Châu đồng thời thúc đẩy bốn chiến lược lớn gồm kinh tế tuần hoàn, xi măng carbon thấp, nâng cao hiệu quả quy trình sản xuất và thu giữ, tái sử dụng carbon (CCU), từng bước xây dựng mô hình phát triển carbon thấp vừa mang lại lợi ích môi trường vừa nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

 

Biến chất thải thành tài nguyên – Lò quay xi măng trở thành động cơ của kinh tế tuần hoàn

　　Từ năm 2019, Xi măng Á Châu lấy "kinh tế tuần hoàn" làm điểm khởi đầu để tái định nghĩa vai trò của lò quay xi măng. Trước đây, lò quay chỉ là thiết bị dùng để nung clinker; ngày nay, nó đã trở thành "dạ dày tuần hoàn khổng lồ" của chất thải công nghiệp và chất thải đô thị. Thông qua quy trình có nhiệt độ cao, thời gian lưu dài và mức độ xáo trộn cao, lò quay có thể đồng thời thu hồi cả nhiệt năng và vật chất từ vật liệu thải, tức là đồng xử lý (co-processing), cho phép xử lý triệt để và tái sử dụng nhiều loại chất thải cũng như phụ phẩm công nghiệp làm nguyên liệu và nhiên liệu thay thế.

　　Về nguyên liệu thay thế, Xi măng Á Châu đưa vào sử dụng các phụ phẩm công nghiệp của ngành thép như bột khoáng mịn, xỉ lò chuyển và xỉ hoàn nguyên để thay thế một phần đá vôi tự nhiên, nhằm giảm lượng phát thải carbon phát sinh do quá trình phân hủy canxi cacbonat trong công đoạn nung. Về nhiên liệu, công ty sử dụng các vật liệu sinh khối hoặc vật liệu có hệ số phát thải carbon thấp để thay thế than đá, bao gồm mùn gỗ, bùn giấy, nhựa thải và nhiên liệu tái chế dạng rắn, qua đó giảm sự phụ thuộc vào than đá và cắt giảm phát thải carbon.

　　Tính đến cuối năm 2025, Xi măng Á Châu đã xử lý tích lũy khoảng 2,43 triệu tấn nguyên liệu thay thế và 200.000 tấn nhiên liệu thay thế, tương đương khối lượng vận chuyển của khoảng 240.000 xe chở rác cỡ lớn. Tổng lượng giảm phát thải carbon đạt 820.000 tấn. Trong khi tiếp tục duy trì vai trò là "động mạch" của phát triển kinh tế, công ty cũng thực chất đảm nhận vai trò kép là "tĩnh mạch" xử lý chất thải. Công ty đã có nhiều đóng góp nổi bật trong việc hỗ trợ chính phủ và các ngành công nghiệp giải quyết bài toán xử lý chất thải, giảm tiêu hao tài nguyên thiên nhiên, nhiều lần được trao giải ghi nhận, đồng thời tạo ra giá trị công nghiệp mới cho chính mình, hình thành mô hình "luyện vàng xanh" vừa mang lại lợi ích môi trường vừa tạo giá trị kinh tế.

 

Bốn chiến lược đồng thời được thúc đẩy – Sáu năm liên tiếp đạt mục tiêu SBTi

　　Về xi măng carbon thấp, giảm tỷ lệ clinker trong xi măng là chiến lược then chốt. Những năm gần đây, Xi măng Á Châu đi đầu trong ngành, trên cơ sở vẫn duy trì tính năng và chất lượng vật liệu, lần lượt phát triển các sản phẩm carbon thấp như xi măng xây trát và xi măng Portland đá vôi; tất cả đều đã đạt chứng nhận nhãn carbon sản phẩm của Bộ Môi trường. Năm 2025, sản lượng tiêu thụ xi măng carbon thấp đạt 80.000 tấn, tăng 62% so với năm trước.

　　Về nâng cao hiệu quả quy trình sản xuất, Xi măng Á Châu và các công ty con tiếp tục thúc đẩy nâng cấp thiết bị, tối ưu hóa hiệu suất năng lượng và đưa năng lượng tái tạo vào sử dụng. Trong năm 2025, công ty đã triển khai 22 dự án tiết kiệm năng lượng, tích lũy tiết kiệm 322 TJ nhiệt lượng và 4,07 triệu kWh điện. Sản lượng điện mặt trời đạt 4,446 triệu kWh, trong khi hệ thống thu hồi nhiệt thải tại nhà máy Hoa Liên phát điện gần 70 triệu kWh/năm, tương đương giảm 22% lượng điện mua từ bên ngoài của toàn nhà máy; cường độ tiêu hao năng lượng tổng thể đã giảm lũy kế 4,7% so với năm cơ sở.

　　Mặc dù kinh tế tuần hoàn, sản phẩm carbon thấp và cải thiện hiệu quả quy trình sản xuất đã từng bước được mở rộng triển khai, nhưng ngành xi măng vẫn phải đối mặt với một vấn đề cốt lõi: lượng phát thải từ quá trình nung đá vôi chiếm khoảng 60% tổng lượng phát thải, trong ngắn hạn rất khó giảm hiệu quả. Vì vậy, Xi măng Á Châu nhận thức rõ rằng công nghệ thu giữ và tái sử dụng carbon là mảnh ghép then chốt để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

　　Do đó, trong những năm gần đây, công ty tích cực đầu tư vào thu giữ và tái sử dụng carbon (CCU), kết hợp kinh tế tuần hoàn với công nghệ CCU để phát triển công nghệ đổi mới mang tính đột phá. Cụ thể, công ty sử dụng thiết bị siêu trọng lực hiệu suất cao, thông qua lớp đệm quay tốc độ cao tạo thành màng chất lỏng cực mỏng, qua đó nâng cao đáng kể hiệu suất hấp thụ CO₂. Sau đó, sử dụng các phụ phẩm công nghiệp giàu oxit canxi hoặc bê tông phế thải để thực hiện phản ứng tái cacbonat hóa, giúp cố định ổn định CO₂ trong vật liệu. Vật liệu sau khi tái cacbonat hóa có thể được cung cấp cho các nhà máy bê tông trộn sẵn Far Eastern trực thuộc làm vật liệu thay thế cát tự nhiên, hình thành hệ sinh thái xây dựng carbon thấp vừa mang lại lợi ích môi trường vừa có năng lực cạnh tranh trên thị trường.

　　Nhà máy Hoa Liên đã hoàn thành việc xây dựng hệ thống quy mô phòng thí nghiệm vào năm 2025, với khả năng cố định tối đa khoảng 200 kg CO₂ trên mỗi tấn vật liệu. Trong năm nay, công ty sẽ tiếp tục xây dựng hệ thống thử nghiệm quy mô trung bình, làm nền tảng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo trong việc ứng dụng công nghiệp và triển khai tại nhà máy, hướng tới mục tiêu cố định 18.000 tấn CO₂ vào năm 2030 và 36.000 tấn CO₂ vào năm 2035.

　　Nhờ đồng thời thúc đẩy bốn chiến lược lớn, Xi măng Á Châu đã sáu năm liên tiếp đạt mục tiêu của Sáng kiến Mục tiêu Dựa trên Cơ sở Khoa học (SBTi). Năm 2025, cường độ phát thải trên mỗi tấn vật liệu kết dính xi măng đã giảm từ 0,878 năm 2019 xuống còn 0,781, tương đương mức giảm 11%, vượt mục tiêu giảm 8% mà công ty đã cam kết với SBTi.

 

Hướng tới chuỗi cung ứng xây dựng carbon thấp – Thị trường chi trả cho giá trị carbon thấp

　　Năm 2025, toàn bộ sản phẩm của Xi măng Á Châu đã được cấp chứng nhận nhãn carbon của Bộ Môi trường. Tuy nhiên, mục tiêu của công ty không chỉ dừng lại ở việc tự giảm phát thải carbon mà còn mong muốn mở rộng hiệu quả giảm phát thải đến chuỗi cung ứng hạ nguồn, thúc đẩy toàn bộ ngành xây dựng chuyển đổi. Vì vậy, Xi măng Á Châu đã triển khai toàn diện hệ thống quản lý dấu chân carbon sản phẩm theo tiêu chuẩn ISO 14067, hỗ trợ khách hàng ngay từ giai đoạn đầu lập kế hoạch dự án tiến hành đánh giá lượng carbon hàm chứa trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, qua đó nâng cao tính minh bạch trong việc ứng dụng vật liệu xây dựng carbon thấp.

　　Hiện nay, Xi măng Á Châu hợp tác với Công ty Bê tông trộn sẵn Far Eastern để phát triển nhiều loại bê tông hiệu suất cao có thể giảm phát thải carbon từ 20% đến 50%, qua đó giảm hiệu quả lượng carbon hàm chứa của công trình ngay từ nguồn. Trong năm qua, hai bên đã cùng thúc đẩy 22 dự án tiêu biểu sử dụng vật liệu xây dựng carbon thấp; sản lượng tiêu thụ bê tông carbon thấp đạt gần 90.000 m³, tăng 133% so với cùng kỳ năm trước. Các nhà máy mới xây dựng của doanh nghiệp hàng đầu trong ngành bán dẫn tại Đài Loan đã đưa sản phẩm này vào sử dụng, tiếp tục góp phần thúc đẩy hệ sinh thái xây dựng carbon thấp.

 

Định vị mới của nhà máy xi măng – Từ ngành phát thải carbon cao trở thành động lực thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng 0

　　Trong kỷ nguyên phát thải ròng bằng 0, quy luật cạnh tranh của thị trường xi măng đang thay đổi toàn diện. Trước đây, doanh nghiệp cạnh tranh về chất lượng, chi phí, giá thành và năng lực sản xuất; ngày nay, cùng với sự hình thành từng bước của chuỗi cung ứng carbon thấp, mua sắm xanh và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), trọng tâm mà chuỗi cung ứng toàn cầu quan tâm đã chuyển hoàn toàn sang quản lý phát thải carbon và năng lực giảm phát thải carbon của doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp có sở hữu năng lực tích hợp tài nguyên tuần hoàn, năng lực ứng dụng công nghệ carbon thấp, cũng như năng lực quản lý chuỗi cung ứng để ứng phó với phí carbon và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon hay không sẽ trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh trong tương lai.

　　Từ kinh tế tuần hoàn, xi măng carbon thấp, nâng cao hiệu quả quy trình sản xuất đến thu giữ và tái sử dụng carbon, Xi măng Á Châu đã từng bước xây dựng nền tảng và năng lực cho quá trình chuyển đổi carbon thấp, đồng thời chứng minh rằng sự phát triển của ngành công nghiệp nặng truyền thống và bảo vệ môi trường hoàn toàn có thể song hành. Doanh nghiệp xi măng không chỉ là nhà cung cấp vật liệu mà còn có thể trở thành lực lượng thúc đẩy vật liệu xây dựng carbon thấp và quá trình chuyển đổi hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0, tiếp tục hỗ trợ ngành công nghiệp và nền kinh tế phát triển theo hướng bền vững.

#